علامه محقق، دانشمند ذوالفنون ،ادیب كامل، مترجم توانا ، مرحوم محقق محمد تقی دزفولی ( 1295-1223ه.ق ) و «ادیب دزفولی» از بزرگان و اندیشمندان دوران قاجار است كه آثار بسیاری از خود به یادگار گذاشته است؛ لیكن به دلیل مخطوط ماندن آثارش،در میان دانشمندان روزگار خود كمتر شناخته شده است وما در این نشریه می خواهیم شرح مختصری از زندگی این ادیب بزرگ را بیاوریم.

سخن اول

علامه محقق، دانشمند ذوالفنون ،ادیب كامل، مترجم توانا ، مرحوم محقق محمد تقی دزفولی ( 1295-1223ه.ق ) و «ادیب دزفولی» از بزرگان و اندیشمندان دوران قاجار است كه آثار بسیاری از خود به یادگار گذاشته است؛ لیكن به دلیل مخطوط ماندن آثارش،در میان دانشمندان روزگار خود كمتر شناخته شده است وما در این نشریه می خواهیم شرح مختصری از زندگی این ادیب بزرگ را بیاوریم.

1- خاندان استاد علامه محمد تقی دزفولی

وی در سال 1223 (ه.ق) در خا ندانی دانش پرور در دزفول متولد گردیدپدر وی مرحوم شیخ علی دزفولی بر ادبیات تسلط كامل داشت واز مشاهیر زمان خود بوده است. وزوجه او دختر مرحوم شیخ محمد باقر انصاری است كه حاصل این ازدواج مرحوم علامه محمد تقی دزفولی می باشد وبرادر علامه ، شیخ محمد رضا خوشنویس است كه كتیبه اول  طبقه اول صحن علی (ع) در نجف به خط او می باشد.پدر علامه در سال 1225 وفات كرده ودر شهر ری در حرم حضرت عبدالعظیم  حسنی مد فون است.

2- سفرهای علمی استاد علامه محمد تقی دزفولی

شیخ محمد تقی پس از تحصیلات مقدماتی در دزفول به نجف رفته  نزد برخی از علما به تحصیل می پردازد از جمله مرحوم سید محمد شفیع جاپلقی بروجردی صاحب « روضة ا لبهیة» ، كه در سال 1280 در گذشته است. همان طور كه علامه در شرح حا ل  خود می گوید بعد از خروج از دزفول به عتبات وعالیات رفته ودر آنجا برای ماندن استخاره كردم این آیه آمد:            

 «و لقد كرّمنا بنی آدم و حملنا هم فی برّ والبحر».  و لذا بار سفر می بندد.شیخ پس از رحلت مرحوم جاپلقی به دزفول باز گشت ودر سال 1283 ه.ق به دعوت محسن میرزا میر آخر به تهران آمد ودر آنجا منصب          « ملا باشی » بعضی از رجال خاندان قاجار را یافت. شیخ محمد تقی در سال 1291 ه.ق به دنبال حركت اعتراض آمیز شیخ جعفر شوشتری از شوشتر به نجف كه در اثر بر خورد سوﺀ وا لی شوشتر پیش آمده بود از طرف شاه برای دلجویی شیخ جعفر شوشتری به نجف رفت. از طرف ناصر الدین شاه ملقب به  « ملا باشی »  شد ووی را مامور به ترجمه كتاب « غایة المرام » سید هاشم بحرانی گردید. او نیز این ترجمه را به انجام رسانید وآن را به انجام رسانید وآن را به نام كفایة الخصام نام نهاده وبه چاپ رسانید. از جمله آثار دیگروی « شهابة فی غزوات الصحابه» می باشد كه ترجمه ی تاریخ واقدی –ابی عبدالله محمد بن عمر واقدی- می باشد.

3- وفات ومدفن استاد علامه محمد تقی دزفولی

شیخ محمد تقی در سال 1295 ه.ق در گذشت و در یكی از حجرات صحن مطهرحسینی (سلام الله علیه ) مدفون گردید.

4- مقام علمی استاد علامه محمد تقی دزفولی

مرحوم استاد علامه در ادبیات فارسی و عربی چیره دست بود كه كتب عدیده ای كه از او به یادگار مانده است هر كدام شاهدی صادق بر فضل و ادب اوست. از جمله آ ثار دیگر ایشان  كه در این نشریه تا كنون ذكر آنها نشده است می توان به آثار ناصری ،مرآ ة ناصری ،رساله در تحقیق آیهی «  حافظوا علی الصلوا ت و الصلوة الوسطی»، حیاض الظریف وریاض الطریف ، ضیاﺀ العین فی مراثی الحسین علیه السلام و شرح تفاسیر و ... اشاره كرد.